Прилог А — УЈП шифрарници¶
Овој прилог содржи референтен преглед на сите шифрарници (cb_* табели) што eFakturaWin ги користи за усогласување со УЈП е-Фактура системот. Шифрарниците се само за читање — се пополнуваат при прв старт на апликацијата и се користат во паѓачки листи низ формуларите. Снимката што следи е од УЈП Phase 2 (3 мај 2026).
A.0. Како се ажурираат шифрарниците¶
При прво стартување на апликацијата, функцијата Db_Codebooks.prg::PopulateCodebookSeeds() ги полни сите cb_* табели од вградени (baked-in) seed-податоци. Тие seed-податоци се преземени од УЈП во моментот на градење на верзијата.
Секој ред во шифрарничките табели има колона last_synced — резервирана за идна функција Сервис → Освежи шифрарници, која ќе ги повлекува најновите листи директно од УЈП API.
🚧 Автоматско освежување од УЈП сè уште не е имплементирано. До тогаш, шифрарниците остануваат „замрзнати" во состојбата од моментот на инсталација; овој прилог ја документира таа состојба. Ако УЈП во меѓувреме додаде нов код (на пр. нова причина за одбивање), потребно е надградба на eFakturaWin за тој код да биде достапен во апликацијата.
💡 Локалните
cb_*табели секогаш можат да се прегледаат директно во SQLite базатаeFakturaWin.dbсо произволен SQLite клиент. Тие се изворот на вистината за она што е достапно во Вашата инсталација.
A.1. Држави¶
ISO-3166 alpha-2 двобуквени кодови на држави. Се користат во полето „Земја" на партнер за разликување на резиденти (MK) од нерезиденти (странски ЕДБ + код на земја).
Каде се појавува во апликацијата: Шифрарници → Партнери → Внес/измена → поле Земја.
УЈП endpoint: GET /api/v1/countries
Шифри (избор од најчести во MK трговија):
| Код | Назив |
|---|---|
| MK | Северна Македонија |
| AL | Албанија |
| AT | Австрија |
| BG | Бугарија |
| CH | Швајцарија |
| DE | Германија |
| ES | Шпанија |
| FR | Франција |
| GB | Обединето Кралство |
| GR | Грција |
| IT | Италија |
| NL | Холандија |
| RS | Србија |
| TR | Турција |
| US | Соединети Американски Држави |
Целосната листа содржи ~200 земји. За код што не е тука, видете го УЈП изворот: countries.json или директно GET /api/v1/countries.
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.
A.2. Валути¶
Кодови на валути. УЈП шифрарникот содржи два формата паралелно: трибуквен ISO-4217 код (EUR, USD, MKD…) и трицифрен ISO-нумерички код (978, 840…). eFakturaWin ги користи трибуквените кодови како основни.
Каде се појавува во апликацијата: Фактура → Заглавје → поле Валута.
УЈП endpoint: GET /api/v1/currency
Шифри (избор од најчести):
| Код | Назив |
|---|---|
| MKD | Македонски денар |
| EUR | Евро |
| USD | Американски долар |
| GBP | Британска фунта |
| CHF | Швајцарски франк |
| CAD | Канадски долар |
| AUD | Австралиски долар |
| JPY | Јапонски јен |
| BGN | Бугарски лев |
| 156 | кинески јуан (CNY) |
| 643 | руска рубља (RUB) |
| 941 | српски динар (RSD) |
| 949 | турска лира (TRY) |
Целосната листа содржи ~44 кодови (вклучително трибуквени и нумерички варијанти). За валута што не е тука, видете го УЈП изворот или директно GET /api/v1/currency.
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.
A.3. Даночни групи (Тип ДДВ)¶
Основни ДДВ стапки. Од Phase 2 (мај 2026) УЈП ги преименуваше старите кодови (A018, B005, V010, G000) во DDV-A / DDV-B / DDV-V / DDV-G.
Каде се појавува во апликацијата: Фактура → Ставки → колона Тип ДДВ.
УЈП endpoint: GET /api/v1/tax-groups
Шифри:
| Код | Назив | Стапка | Опис |
|---|---|---|---|
| DDV-A | ДДВ 18% | 18% | Стандардна стапка – 18% |
| DDV-B | ДДВ 5% | 5% | Повластена даночна стапка – 5% |
| DDV-V | ДДВ 10% | 10% | Повластена даночна стапка - 10% |
| DDV-G | ДДВ 0% | 0% | Нула даночна стапка - 0% |
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.
A.4. Индикатор ДДВ¶
Подетална класификација на ДДВ третманот за секоја ставка — стандардно оданочување, ослободено, пренесена обврска, надвор од опсег, итн. Секој индикатор е поврзан со точно една даночна група (taxGroupCode).
Каде се појавува во апликацијата: Фактура → Ставки → колона Индикатор ДДВ.
УЈП endpoint: GET /api/v1/tax-indicators
Шифри:
| Код | Даночна група | Назив | ДДВ ефект |
|---|---|---|---|
| DDV-A | DDV-A | Стандардно оданочување со општа даночна стапка од 18% | STANDARD |
| DDV-B | DDV-B | Стандардно оданочување со повластена даночна стапка од 5% | STANDARD |
| DDV-V | DDV-V | Стандардно оданочување со повластена даночна стапка од 10% | STANDARD |
| DDV-G | DDV-G | Не е ДДВ обврзник | NULA |
| DDV-7-I | DDV-G | Извоз - Промет ослободен од ДДВ со право на одбивка на претходен данок | OSLOBODEN |
| DDV-8 | DDV-G | Промет ослободен од ДДВ со право на одбивка на претходен данок | OSLOBODEN |
| DDV-9 | DDV-G | Промет ослободен од ДДВ без право на одбивка на претходен данок | OSLOBODEN |
| DDV-10-13 | DDV-G | Промет на добра кој не е предмет на оданочување во земјата | OSLOBODEN |
| DDV-10-14 | DDV-G | Промет на услуги кој не е предмет на оданочување во земјата | OSLOBODEN |
| DDV-11-A | DDV-A | Промет во земјата за кој данокот го пресметува примателот на прометот по општа даночна стапка од 18% (пренесување на даночна обврска согласно член 32-а од ЗДДВ) | PRENESEN |
| DDV-11-V | DDV-V | Промет во земјата за кој данокот го пресметува примателот на прометот по повластена даночна стапка од 10% (пренесување на даночна обврска согласно член 32-а од ЗДДВ) | PRENESEN |
| DDV-11-B | DDV-B | Промет во земјата за кој данокот го пресметува примателот на прометот по повластена даночна стапка од 5% (пренесување на даночна обврска согласно член 32-а од ЗДДВ) | PRENESEN |
💡 ДДВ ефект (
vatImpact):STANDARD= редовен ДДВ се пресметува;NULA= не е ДДВ обврзник;OSLOBODEN= ослободен од ДДВ;PRENESEN= пренесена даночна обврска (reverse charge, член 32-а).
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.
A.5. Тип на плаќање¶
Шифрарник на видови плаќање. Се користи за информативна цел во е-фактурата.
Каде се појавува во апликацијата: Фактура → Заглавје → поле Тип плаќање.
УЈП endpoint: GET /api/v1/payment-types
Шифри:
| Код | Опис |
|---|---|
| P10 | Плаќање во готово |
| P11 | Плаќање со картичка |
| P12 | Плаќање преку банка |
| P13 | Плаќање на рати |
| P14 | Онлајн банкарско плаќање |
| P15 | Плаќање преку мобилна апликација |
| P16 | Давање без надомест |
| P17 | Компензација |
| P18 | Плаќање со вредносен ваучер |
| P19 | Други платежни инструменти |
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.
A.6. Тип на документ¶
Шифрарник на видови документи што може да се испратат преку УЈП API. Во моментот е активирана само редовната фактура.
Каде се појавува во апликацијата: Фактура → Заглавје → поле Тип документ.
УЈП endpoint: GET /api/v1/document-types
Шифри:
| Код | Назив | Бара потпис | Има ставки | Има референца |
|---|---|---|---|---|
| 100 | Фактура | да | да | не |
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.
A.7. Тип на поврзан документ¶
Шифрарник на видови документи на кои може да се повикува една фактура (нарачка, царинска декларација, профактура, итн.). Се користи во полето „Поврзан док." во заглавјето на фактурата.
Каде се појавува во апликацијата: Фактура → Заглавје → поле Поврзан док..
УЈП endpoint: GET /api/v1/ref-document-types
Шифри:
| Код | Назив | Опис |
|---|---|---|
| SYS | Од систем | Испратница и повратница, образложение за истите, кантарска белешка — се повикува на ИД број на поврзан документ издаден преку системот за е-фактура |
| JN | Документ за јавна набавка | — |
| C_D | Царинска декларација | — |
| C_R | Решение од Царинска управа | — |
| GRD | Градежни документи | — |
| TRN | Транспортни документи | пр. ЦМР, товарен лист, пропратница кај неоцаринета стока |
| KUP | Референца на купувач | Референца по видови на повластени купувачи |
| NAR | Нарачка | Документ со кој се врши официјална нарачка на стока или услуга |
| FIS | Фискална сметка | Се пополнува во случај на амбулантна продажба кога се плаќа во готово и се издава фискална сметка и Готовинска фактура |
| PRO | Профактура | Документ издаден пред реализација на продажба |
| PON | Понуда | Понуда доставена до купувач |
| DOC | Други документи | — |
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.
A.8. Причина за поништување (сторнирање)¶
Официјални УЈП причини при поништување на испратена фактура. Се избира во прозорец „Сторнирање" пред потврда.
Каде се појавува во апликацијата: Листа на фактури → десен клик → Сторнирај → паѓачка листа Причина. 🚧 (Се активира со S1 — функцијата за сторнирање е во развој.)
УЈП endpoint: GET /api/v1/void-reasons
Шифри:
| Код | Причина |
|---|---|
| S-1 | Погрешен купувач |
| S-2 | Поништување на договор |
| S-3 | Стоката е вратена во целост |
| S-4 | Двојно фактурирање на ист промет |
| S-5 | Друго |
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.
A.9. Причина за одбивање¶
Официјални УЈП причини за одбивање на влезна фактура. Се избира во прозорец „Одбивање на влезна фактура" пред потврда.
Каде се појавува во апликацијата: Влезни фактури → Одбиј → паѓачка листа Причина за одбивање. (Видете и §9.9 Одбивање.)
УЈП endpoint: GET /api/v1/reject-reasons
Шифри:
| Код | Причина |
|---|---|
| O-1 | Погрешно пресметан ДДВ (несоодветна даночна основа, ДДВ стапка, неправилен даночен индикатор и сл.) |
| O-2 | Грешка во нарачка (количина, цена, опис на промет и друго) |
| O-3 | Погрешни податоци за купувач (едб, назив, адреса и друго) |
| O-4 | Прометот не е извршен |
| O-5 | Дупликат фактура |
| O-6 | Погрешен датум (издавање/промет) |
| O-7 | Друго |
Снимено од УЈП Phase 2 snapshot, 2026-05-03.